Njemačke jedinice u osvojenom Nišu aprila, 1941.
 

Za razliku od gerilskog pokreta otpora u okupiranoj Evropi, ustanak u Jugoslaviji od prvog dana poprimio je karakter organizovanog otpora naroda koji je obuhvatao odgovarajuće komponente vojne, upravne, ekonomske, političke i druge sadržine, potrebne za vođenje narodnooslobodilačkog rata.

Vojno organizovanje, od partizanskih odreda, preko brigada, divizija i korpusa, do jake armije, stvaranje masovnih organizacija omladine, žena, pionira, narodnog fronta, organa nove narodne vlasti od najnižih narodnooslobodilačkih odbora, preko opštinskih i viših organa, do AVNOJ-a, najvišeg zakonodavnog, upravnog izvršnog organa zemlje i zemaljskih antifašističkih vijeća jugoslovenskih zemalja, su sadržaji koje ne poznaje ni jedan drugi antifašistički pokret u okupiranoj Evropi. Sve to je, pod uspješnim Titovim vodstvom, sprovedeno do kraja kao revolucija koja je donijela nove društvene odnose.